Regime Compass: beleggen met voorsprong (1).
Hoe economische regimes richting geven aan portefeuillebeheer.
Economische groei en inflatie zijn al decennialang de meest bepalende krachten achter het gedrag van financiële markten. Zij beïnvloeden bedrijfswinsten, rentes, waarderingen en de onderlinge samenhang tussen beleggingscategorieën.
Wie die krachten serieus wil benutten in het beheer van vermogen, heeft een manier nodig om ze consequent te vertalen naar beleggingsbeslissingen. Regime Compass is het raamwerk dat deze twee factoren systematisch omzet naar portefeuillebeleid.
Regime Compass positioneert portefeuilles vooraf, in plaats van achteraf te reageren als veranderingen zichtbaar worden in media en markten.
Voor particuliere beleggers en professionals brengt dat rust in het besluitvormingsproces. Het helpt om de ruis van dagelijkse marktbewegingen en mediahypes te scheiden van de fundamentele economische richting, en om portefeuilles te sturen op basis van proces in plaats van verhalen.
Groei en inflatie: het fundament van Regime Compass.
Door de tijd heen zijn er talloze discussies geweest over wat financiële markten drijft: sentiment, politiek, centrale banken, technologie en geopolitiek. Al die factoren spelen een rol, maar veel van hun effecten lopen uiteindelijk via twee fundamentele kanalen: economische groei en inflatie.
Al decennialang laat academisch onderzoek zien dat juist deze twee variabelen centraal staan in het verklaren van rendementen, risico’s en correlaties. Klassiek werk van Fama & Schwert1 gaat bijvoorbeeld over de relatie tussen inflatie en beleggingsrendementen, terwijl werk van Chen, Roll & Ross2 laat zien hoe macro-economische schokken, zoals veranderingen in industriële productie en inflatie, doorwerken in aandelenmarkten.
De economische logica hierachter is als volgt.
Wanneer de economie groeit, verkopen bedrijven meer producten en diensten. Dat leidt meestal tot hogere omzetten en winsten. Beleggingen in zulke bedrijven worden dan aantrekkelijker, omdat beleggers rekenen op hogere toekomstige kasstromen.
Inflatie werkt via een ander kanaal. Als prijzen stijgen, verhogen centrale banken vaak de rente om dat af te remmen. Hogere rentes maken lenen duurder en zorgen ervoor dat toekomstige winsten minder waard worden als je ze terugrekent naar vandaag. Daardoor komen waarderingen van aandelen en andere beleggingen onder druk te staan. Ook stijgen financieringskosten voor bedrijven en overheden.
Kort gezegd: groei bepaalt vooral hoeveel er te verdienen valt, terwijl inflatie vooral bepaalt hoeveel beleggers bereid zijn vandaag voor die toekomstige winsten te betalen.
Deze krachten spelen al decennialang een rol, maar lange tijd veranderden groei en inflatie relatief langzaam en voorspelbaar. Daardoor konden beleggers jarenlang werken met vaste portefeuilleverdelingen zonder voortdurend te hoeven bijsturen.
Wat vandaag anders is, is de snelheid waarmee economische omstandigheden veranderen. In de periode grofweg tussen 1990 en 2020 bleven groei en inflatie vaak relatief stabiel. Rentes daalden langdurig en bedrijven organiseerden hun productie wereldwijd om kosten te drukken en efficiënt te werken.
Die achtergrond is aan het verschuiven. Overheden hebben hogere schulden opgebouwd, landen proberen belangrijke producten zoals chips, energie en medicijnen vaker zelf te produceren, en handelsstromen worden steeds vaker beïnvloed door geopolitieke spanningen en protectionistische maatregelen. Tegelijkertijd vergrijst de bevolking in veel landen, wat druk zet op arbeidsmarkten en overheidsfinanciën.
Samen maken deze ontwikkelingen de economische omgeving minder voorspelbaar dan in de decennia daarvoor, en zijn veranderingen in groei en inflatie belangrijker geworden voor het rendement en het risicoprofiel van portefeuilles.
Regime Compass.
Deze snellere veranderingen in groei en inflatie roepen een praktische vraag op voor beleggers: hoe vertaal je zulke verschuivende omstandigheden naar portefeuillekeuzes en risicobeheer? Die vertaling kan via Regime Compass.
Regime Compass is een model dat vertrekt vanuit één eenvoudige gedachte: wanneer groei en inflatie veranderen, verandert ook het beleggingsklimaat. Door die veranderingen systematisch te volgen, ontstaat een kader om risico’s beter te begrijpen en portefeuilles daar consequent op af te stemmen.
Voordat we uitleggen wat Regime Compass is, is het eerst nodig om uit te leggen wat in dit verband met een “regime” wordt bedoeld.
Wat is een “regime” in gewone taal?
Een regime is simpel gezegd de economische omgeving waarin beleggers zich bevinden.
Soms is die omgeving gunstig: de economie groeit, inflatie blijft beheersbaar en risico wordt vaker beloond.
In andere fases is het tegenovergestelde het geval: groei valt terug, onzekerheid neemt toe en bescherming wordt belangrijker.
Regime Compass is ontwikkeld om zulke veranderingen systematisch te volgen en te vertalen naar portefeuillebeleid.
De basis van Regime Compass: twee vragen, vier omgevingen.
Regime Compass vertrekt vanuit twee kernvragen:
Trekt de economische groei aan of zwakt zij af?
Loopt inflatie op of koelt zij af?
Door groei en inflatie te combineren ontstaan vier omgevingen of regimes:
1) Groei omhoog, inflatie omlaag: Sweet Spot of Goldilocks regime.
Vaak een gunstig klimaat waarin risico doorgaans wordt beloond en groeigerichte beleggingen relatief sterk presteren.
2) Groei omhoog, inflatie omhoog: Reflatie regime.
De economie versnelt, maar prijsdruk neemt toe. Rentes reageren sneller en beleggingen die profiteren van inflatie winnen vaak aan aantrekkingskracht.
3) Groei omlaag, inflatie omhoog: Inflatie regime.
Een moeilijke combinatie waarin traditionele beschermingsmechanismen minder betrouwbaar zijn en inflatie-gevoelige beleggingen historisch vaak een belangrijkere rol spelen.
4) Groei omlaag, inflatie omlaag: Deflatie regime.
Afkoelende vraag en defensieve markten, waarin kapitaalbehoud en voorzichtigheid centraal staan.
Dit zijn geen voorspellingen, maar categorieën om de economische omgeving te ordenen en portefeuillekeuzes beter te onderbouwen, zoals hieronder is te zien.
Regime Compass is geen theoretisch model. Het raamwerk is gebaseerd op statistisch onderzoek en op historische data die laten zien hoe verschillende soorten beleggingen reageren op de vier bovenstaande regimes.
Aandelen, obligaties en grondstoffen vertonen per regime andere patronen in rendement, risico en onderlinge samenhang. Die verschillen zijn herhaaldelijk terug te zien in lange tijdreeksen.
Door die verbanden te gebruiken, biedt Regime Compass een kader om portefeuilles gerichter samen te stellen en om kwetsbaarheden eerder te herkennen wanneer de economische omgeving verandert.
Institutioneel perspectief: regimes als analysekader.
Het idee dat combinaties van groei en inflatie leiden tot verschillende economische omgevingen is niet nieuw en wordt al lange tijd toegepast binnen institutioneel vermogensbeheer.
Bridgewater, het fonds van Ray Dalio, werkt in zijn All Weather-benadering met verschillende economische “seizoenen” rond groei en inflatie, met als doel portefeuilles robuust te maken voor uiteenlopende uitkomsten.
Ook BlackRock’s Investment Institute heeft recent geschreven over een nieuw macro-economisch regime met hogere inflatie en volatiliteit, en benadrukt dat traditionele portefeuillemixen in zo’n omgeving heroverweging verdienen.
Naast Bridgewater en BlackRock werken ook andere institutionele partijen en academische onderzoekers met regime-gebaseerde kaders. Onder meer research van Man Group en diverse wetenschappelijke studies naar zogenoemde macro-based asset allocation laten zien dat combinaties van groei en inflatie worden gebruikt om risico’s, rendementen en correlaties tussen beleggingscategorieën te analyseren en portefeuilles daarop af te stemmen.
Deze voorbeelden laten zien dat het denken in economische regimes internationaal wordt toegepast binnen institutioneel vermogensbeheer. Proteqt Capital bouwt met Regime Compass voort op die traditie en past dit kader toe in een Nederlandse context, met een sterke focus op datagedreven analyse en praktische toepassing in portefeuillebeheer.
Waarom Regime Compass in de praktijk verschil maakt.
De waarde van Regime Compass zit vooral in de toepassing:
Toepassen van structuur in risicobeheer.
Wanneer omstandigheden verslechteren, wordt de kernvraag: hoeveel risico past nog bij dit klimaat? Een regime-kader dwingt die discipline systematisch af.
Voorkomen van kwetsbaarheid.
Verliezen ontstaan vaak doordat een portefeuille ongemerkt afhankelijk wordt van één bepaald economisch klimaat, zoals langdurig lage rentes. Regime Compass helpt zulke afhankelijkheden zichtbaar te maken.
Toepassing= en gebruik van statistisch onderbouwde data.
Het raamwerk is gebaseerd op historische relaties tussen macro-variabelen en marktgedrag. Dat levert geen zekerheid op, maar wel een beter onderbouwde manier om waarschijnlijkheden en risico’s te wegen.
Twee voorbeelden: de bearmarkt van 2022 en Trump in 2025.
Om te laten zien hoe Regime Compass in de praktijk werkt, volgen hieronder twee concrete voorbeelden: de bearmarkt van 2022 en de marktcorrectie in 2025.
Een illustratief voorbeeld is 2022. In december 2021 wezen de data waarop Regime Compass zich baseert al op een verslechterend risicoklimaat, dat in de loop van 2022 dominant bleef. Daardoor kon het risiconiveau tijdig worden teruggebracht, met als doel grote drawdowns te beperken — een verschil dat in zulke jaren cruciaal kan zijn.
Een tweede, recenter voorbeeld laat hetzelfde patroon zien.
De beurzen begonnen vanaf medio februari 2025 aan een correctie die in totaal circa 20% zou bedragen, met een duidelijke versnelling na Trumps “Liberation Day” op 2 april. Binnen Regime Compass werd het omslagpunt naar een risk-off-omgeving al in februari zichtbaar, op basis van data die al in januari beschikbaar waren. Daarmee verschoof het portefeuillebeleid ruim vóórdat de onrust het nieuws en de markten domineerde.
Hoe lees je de tabellen?
Zoals al eerder genoemd, wordt het economische regime bepaald door de richting van groei en inflatie. Dat beschrijft het macroklimaat: in wat voor soort economische omgeving bevinden we ons?
De 0–7-score, weergegeven in de zwarte kolom, vormt daar een tweede informatielaag bovenop. De tweede informatielaag bestaat uit zeven economische en financiële indicatoren waaronder liquiditeit, kredietmarkten, valuta, beleid en het gedrag van beleggers.
Bij een score van vier of meer wordt het beeld risk-on: er ontstaat ruimte om voorzichtig meer risico te nemen. Bij drie of minder overheerst risk-off en ligt de nadruk op bescherming.
In de tabellen wordt het Goldilocks-regime gebruikt, wat gelijkstaat aan het eerder genoemde Sweet Spot-regime.
Belangrijk is dat het regime en de score niet altijd tegelijk draaien. Zo kan het macro-economische klimaat formeel nog zwak zijn, bijvoorbeeld in een deflatieomgeving, terwijl de score al richting vier beweegt. Dat wijst vaak op beginnende verbetering onder de oppervlakte en kan duiden op een overgang naar een gunstiger fase.
Juist die combinatie maakt het raamwerk praktisch: het regime geeft de grote economische context, terwijl de score helpt om kantelpunten eerder te herkennen en portefeuillebeleid daar stapsgewijs op aan te passen.
Tenslotte.
Regime Compass is een kader, een manier om de economische omgeving te lezen met variabelen die al decennia centraal staan in academisch onderzoek én in institutionele praktijk.
Het doel is niet om markten te voorspellen, maar om een consistent kader te bieden voor portefeuillebeslissingen wanneer economische regimes verschuiven.
Wie zich verder wil verdiepen in de basis van dit concept kan op deze website nog een aantal bijbehorende artikelen lezen, waarin stap voor stap wordt uitgelegd wat de aanleiding- en fundamenten zijn van Regime Compass:
Artikel “De wereld is veranderd. Veel portefeuilles nog niet.”
Artikel “Regime Compass in praktijk.”
Artikel “Proteqtor”.
Artikel “Compass Portefeuilles”.
Vraagt u zich af of het anders kan?
Voor beleggers die Regime Compass in de praktijk willen toepassen, zijn er drie Compass portefeuilles: Compass Core, Compass Advanced en Compass Extended.
Wie wil verkennen wat Regime Compass kan betekenen voor zijn of haar vermogen, is welkom om contact op te nemen voor een gesprek.
In de klassieke studie “Asset Returns and Inflation” lieten Fama & Schwert zien dat er een statistische samenhang bestaat tussen inflatie en rendementen op financiële activa in historische data, wat aangeeft dat inflatievariabelen betekenis hebben voor de verklaring van rendementspatronen over tijd.
In hun invloedrijke studie “Economic Forces and the Stock Market” onderzochten Chen, Roll en Ross hoe onverwachte veranderingen in macro-economische variabelen — zoals inflatie, productie en rente-verschillen — samenhangen met aandelenrendementen. Zij vonden dat deze macro-factoren statistisch significant bijdragen aan de verklaring van rendementspatronen in aandelenmarkten, wat laat zien dat economische krachten systematisch relevant zijn voor financiële risico’s en rendementen.
Disclaimer
De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter algemene informatie en reflectie en is gebaseerd op persoonlijke inzichten van de auteur. Deze publicatie vormt geen individueel beleggingsadvies, geen aanbeveling tot het nemen van beleggingsbeslissingen en mag niet worden opgevat als een aansporing tot het kopen of verkopen van financiële instrumenten in de zin van de Wet op het financieel toezicht (Wft). De inhoud is niet afgestemd op uw persoonlijke situatie, kennis of doelstellingen. Beleggen brengt risico’s met zich mee, waaronder het risico op verlies van (een deel van) uw inleg. De auteur aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid voor eventuele schade als gevolg van het gebruik van de informatie in deze publicatie. Voor passende advisering wordt geadviseerd contact op te nemen met een bevoegd financieel adviseur.